به وبلاگ بهزیستی شهرستان سراب خوش آمدید

با توجه به استقبال گسترده و ازدحام مراجعين در روزهاي پاياني آبانماه و همچنين افزايش پوشش كودكان در زمان اجراي برنامه كشوري پيشگيري از تنبلي چشم برنامه اجرايي طرح مذكور تا تاريخ 15 آذر تمديد شد .

طرح كشوري پيشگيري از آمبليوپي همزمان با ساير نقاط كشور در شهرستان سراب نيز اجرا ميگردد

اين طرح كه با رويكرد پيشگيرانه جهت شناسايي و درمان كودكان مبتلا به اختلالات بينايي قبل از سپري شدن فرصت‘ و تامين امنيت رواني براي آن عده از والدين كه دغدغه سلامتي فرزندان خود را دارند‘ اجرا ميگردد يكي از ارزشمندترين فعاليتهاي حوزه پيشگيري سازمان بهزيستي است كه بيش از 10 سال از قدمت اولين اجراي آن ميگذرد. طرح پيشگيري از تنبلي چشم با همكاري اداره آموزش و پرورش و با معاضدت شبكه بهداشت و درمان شهرستان از اول مهر لغايت آبانماه در مهد كودك هاي شهري‘روستا مهدها‘مراكز بهداشت ‘خانه هاي بهداشت روستايي و مراكز پيش دبستاني براي كليه كودكان۴ الي ۶اجرا ميشود

اسامي برخي از پايگاههاي سنجش بينايي نقاط شهری در سال 87 به شرح زير است:

مواظب چشمهاي من باشيد .

صداي گريه اي به گوش ميرسد ‘ كودكي ديگر قدم به اين دنيا گذاشته است ‘ پدر و مادر و اطرافيان مي خندند ‘ يكي مي گويد چه چشمهاي قشنگي دارد درست مثل دو دريچه شفاف و براق براي ديدن روزهاي آينده .... و ديگران جمله اورا تاييد مي كنند چند سال مي گذرد كودك رفته رفته بزرگ مي شود اما نه پدر و مادر و نه سايرين هرگز متوجه نميشوند كه او مبتلا به تنبلي چشم است بيماري آرام آرام در چشمهاي زيباي كودك رخنه كرده و بينايي اورا در معرض نابودي قرار داده است هنگامي اين چشمهاي بي گناه  به انتظار بهبود به پزشكاني دوخته مي شود كه شايد ديگر كاري از دستشان بر نيايد پدر و مادرناگهان به خود مي آيند و آرزو مي كنند كه اي كاش زمان دوباره به عقب بر مي گشت تا اين بار آگاهانه تر از گذشته بر سلامت فرزند خويش اهميت مي دادند براي انجام بسياري از كارها فردا دير است و از همين امروز بايد به فكر چاره بود و تنبلي چشم بعنوان يك بيماري نهفته و خطر ناك از جمله امراضي است كه بايد از ابتداي زندگي طفل مورد توجه قرار گيرد.

 از مدتي پيش درروزنامه ها و ساير رسانه هاي گروهي ‘ شاهد تبليغات زيادي راجع به معاينات مربوط به تنبلي چشم و مراكز پيش دبستاني بوديم اين بيماري از سالهاپيش  در ميان كودكان وجود داشت اما به دليل عدم آگاهي كافي چندان به ان اهميت داده نمي شد و از چندي پيش تبديل به يك معضل بزرگ چشمي به ويژه در نقاط محروم كشور شده است

 هر چند تنبلي چشم موضوع چندان پيچيده اي نيست ولي چون در سني به سراغ كودك مي آيد كه او قادر به بيان كامل وضعيت بينايي خود نيست در بسياري از مواقع تا مدتها آشكار نمي شود بطور كلي در تعريف تنبلي چشم مي توان چنين گفت كاهش تيز بيني يك چشم در غياب بيماري عضوي چشم بينايي با ديد مركزي از بدو تولد تا سن 6 يا 7 سالگي به تكامل مي رسد اگر در اين مدت بنا به دلايلي نظير لوچي يا يكسان نبودن شماره دو چشم بينايي به تكامل نرسيد احتمال بسيار كمي براي بهبود آن در مراحل بعدي وجود دارد بيماري در ابتدا كودك را دچار دو بيني مي كند اما از آنجا كه اين دو بيني براي طفل ايجاد مزاحمت مي كند او بسرعت ياد مي گيرد كه تصوير چشم منحرف را حذف كرده و ديد خود را تنها به چشم سالم خويش محدود كند در اين شرايط مغز هم تصوير دريافت شده از چشم منحرف را كه محو نا مناسب است بطور كامل حذف مي كند اين مسله در ابتداي امر مشكل چنداني ايجاد نمي كند چرا كه رويت اشياء با يك چشم هم امكان پذير است اما رفته رفته و با گذشت زمان چشمي كه از آن استفاده چنداني نميشود قدرت ديد خود را از دست مي دهد البته در تمام كودكان اين تنبلي چشم به دليل عدم استفاده ازآن نيست در برخي از خرد سالان خاصيتي وجود دارد كه بر مبناي آن اشياي نزديك را بهتر از اشياي دور درك مي كند بنابراين اگر كودكي يك چشم دوربين ويك چشم نزديك بين داشته باشد ترجيح مي دهد از چشم نزديك بين خود براي ديدن استفاده كند و در نتيچه چشم دور بين او بدون استفاده باقي مانده و در نهايت به كوري تك چشمي منتهي ميگردد . به عقيده متخصصان چشم پزشكي ‘ بهترين سن معاينه  4 سالگي است . براي انجام آزمون معاينه ‘ از روشهايي نظير انكسار نوري ‘ سنجش بينايي براي تعيين نمره چشم ‘ تشخيص آستيگماتيسم و لوچي استفاده مي شود البته انجام مراحل بالا تنها در شرايطي است كه كودك هنوز به تنبلي چشم مبتلا نشده و يا در مراحل ابتدايي آن باشد ‘اما متاسفانه در بسياري از موارد ‘ اطلاع از بيماري تنها زماني صورت مي گيرد كه تنبلي چشم به مراحل پيشرفته اي رسيده است . در چنين وضعيتي ‘ بايد از راههاي ديگري نظير بستن چشم سالم به مدت چند هفته ‘ انجام معالجات دارويي و در نهايت جراحي كمك گرفت كه مسلما انجام اين اعمال هم در تمام شرايط موفقيت آميز نيست بنابراين با توجه به اينكه تنبلي چشم با انجام يك معاينه ساده و چند دقيقه اي قابل تشخيص و درمان است ‘ عقل سليم چنين حكم ميكند كه پيش از ايجاد پيامدهاي ناگوار به فكر درمان آن باشيم ‘ چشمهاي كودكان ما مي توانند آينده را زيبا تر ببينند  حيف است كه با يك سهل انگاري بزرگ آنها را از چنين حقي محروم كنيم .

واحد پيشگيري بهزيستي سراب

 منبع : برگرفته از مقالات حوزه پيشگيري سازمان بهزيستي

دکتر محمد رضوانی-سرپرست جمعیت سلامت معتادان- در گفت و گو با خبرنگار "اجتماعي" خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) ‘در تشريح علايم اوليه ابتلا به اعتياد در افراد ‘گفت: گود رفتن چشم ها ‘ تغيير در اندازه مردمك چشم‘ خشكي دهان و در نتيجه نوشيدن زياد چاي‘ دچار شدن به يبوست حاد و مزمن و ميل بيش از حد به خوردن ميوه از علايم اوليه ظاهري ابتلابه اعتياد است...

علایم اولیه ابتلا به اعتیاد

 زهرا بنی فاطمه*

  موسیقی رنگ است و روح فزا! شادی نهفته در زیر و بمی دارد که گاه روح بر نغمه آن به وجد و گاه دیگر رنج را می چشد و نهانی بدان گریستن آغاز می کند. امروزه روانشناسان، این را درک کرده و بدین ابزار سعی در علاج جسم و روان بیماران نهاده اند.

     موسیقی درمانی امروزه چنان مورد توجه قرار گرفته است که در بیمارستانها و مراکز درمانی در طول مدت مداوا و درمان و در بحرانهای حاصل آمده از بیماریها، در موارد اضطراری قلبی و مغزی مورد استفاده قرار می گیرد تا تنش و اضطراب چنین بیماریهای طاقت فرسا و کاهنده را تخفیف دهند! موسیقی به همان اندازه که اثر مثبت دارد، در سوی مقابل و در سبکهای دیگر از موسیقی روح و روان را می آزارد و تاثیرات نامطلوب از خود بر جای می نهد. از دیدگاهی موسیقی ابزار مطلوبی است که هزینه ای نه چندان زیاد می طلبد و در ساختار نادیدنی بیماری ها تاثیر شگرفی از خود نشان می دهد که این نشانه، تاییدی بر هارمونی درونی انسان و موسیقی می باشد.

موسیقی چیست؟

     انسانها به جهت داشتن کیفیت های روانی مختلف، برداشتها و دریافتهای گوناگونی از موسیقی دارند. لذا در تعریف موسیقی گفته شده است « موسیقی  هنری است که از تنظیم و ترکیب اصوات بوجود می آید و زیبایی آن بر حسب اثری که در ذهن شنونده دارد سنجیده می شود». در تعریف دیگر موسیقی چنین بیان شده است که « نوای موسیقی از احساسات و انفعالات درونی انسان ناشی می شود و معرف غم و شادی، هیجان و آرامش روح انسان است ».

موسیقی درمانی

     موسیقی درمانی (Music Therapy) یک رشته جدیدی است و فقط به مدت پنجاه سال است که به عنوان یک تخصص کلاسیک و حرفه ای توسعه پیدا کرده است. بر طبق تعریفی که انجمن ملی موسیقی درمانی ارائه داده است موسیقی درمانی عبارت است از کاربرد موسیقی جهت تامین، حفظ و بهبود جسمانی و روانی،که در واقع موسیقی درمانی کاربرد منظم موسیقی است.

     موسیقی درمانی در اصل جهت استفاده تجویز شده و سازمان یافته از موزیک یا فعالیتهای آن برای تغییر حالات ناسازگار بیماران به وسیله پرسنلی آموزش دیده است که به آنها «موزیک تراپیست» می گویند. تمام تلاش آنها برای کمک به بیماران در رسیدن به هدف درمان «قطعی شان» است. دستور العمل های تراپیست ها همانند دستورات دارویی و پزشکی توسط متخصصان این رشته نسخه می شود و توافق کلی یک تیم تخصصی در برنامه درمانی بیمارقرار می گیرد. تیم تخصصی که همان موزیک تراپیست ها هستند به صورت گروهی و تیمی طبق یکسری آموزش هایی که دیده اند با هم کار می کنند تا بهترین خدمات را به مریضان بدهند. موسیقی درمانی سرگرمی و تفریح محسوب نمی شود بلکه عوامل تحصیل کرده با امکانات وسیع در اختیار تیمی بزرگ و آموزش دیده قرار می گیرد تا به بهبود وضع ناسازگاری رفتار و حالات بیمار کمک کند و گاه نواختن موسیقی را برای آرامش و کاهش درد بیماران پایانه(در حال مرگ) مورد استفاده قرار می دهند. موسیقی اولین وسیله و ابزار موزیک  تراپیست ها است که آنها را از دیگر پزشکان و درمانگران جدا می کند. این متخصصان به جای استفاده از کلمات یا هر قرص و شربتی از موسیقی و فعالیتهای موزیکی استفاده می کنند.

     تجربیات ثابت کرده است که مواجه ساختن بیمار با موسیقی درمانی سطح کارکرد او را بالا برده و به بهبودی او کمک بسزایی می کند. موسیقی درمانی در درمان افرادی که ناتوانی های مختلفی از جمله عقب ماندگی ذهنی، تأخیریافتگی رشدی، معلولیت جسمی، بیماری های روانی و... داشته اند به طور موفقیت آمیزی جواب داده است.

     موسیقی درمانگر، اهداف و مقاصد را بر اساس نیازهای خاص درمانجو دنبال می کند و فنون مختلفی برای پیشبرد این اهداف استفاده می شود. برای مثال آواز خواندن می تواند به افراد مبتلا به بیماری آلزایمر کمک کند تا حافظه دراز مدتش را به کار اندازد. نواختن آلات موسیقی با همسالان یا درمانگر می تواند مهارت بین فردی را افزایش دهد و کارکردهای اجتماعی را بهبود بخشد. از همه مهم تر این که احساساتشان را در روشی که مطمئن و لذتبخش به وسیله نواختن موسیقی، گوش دادن به موسیقی بیان می کنند.

البته موسیقی درمانی فقط  در خدمت افرادی که دارای انواع مختلف ناتوانی ها هستند به کار برده نمی شود بلکه در شرایط مختلف پزشکی نیز سودمند است. از جمله کاهش فشار روانی یا درد زایمان، توانبخشی بیماران سکته ای و مبتلایان به بیماری پایانه(بیماریهایی که علاج ناپذیرو مرگبار هستند). مسئله عمده که در اینجا برای درمانگر مطرح است کاهش درد و تحمل آندر شیوه درمان است و یا کمک به بیماربرای دستیابی به کارکردهای بهینه.

شیوه های موسیقی درمانی

     بطور کلی موسیقی درمانی به دو صورت فعال و غیر فعال انجام می گیرد. موسیقی درمانی غیر فعال از طریق شنیدن موسیقی های تجویز شده، بر اساس ویژگی های روانی یا جسمانی اعمال می شود، در حالی که در موسیقی درمانی فعال، فرد در تولید موسیقی، نواختن ساز، آواز و هم سرایی و یا آواگرای نقش دارد و یا حرکت موزون یا تصویر سازی روانی هدایت شده حین موسیقی اجرا می کند.

     علاوه بر دو شیوه فوق، از موسیقی درمانی در ایجاد ارتباط موثر بین درمانگر و مراجع به عنوان عامل تسهیل گر یا ساختاری در رویکردهای مختلف روان درمانی و نیز در بازخورد زیستی، استفاده می شود.

ملاک های تجویز موسیقی

     برای تجویز موسیقی نمی توان ملاک هایی دقیق و کمی قائل شد و یا با یکسری دستورالعمل ها و پرسش های محدود بطور قاطع، موسیقی اختصاصی یک فرد، یک بیماری و یا یک سیستم حیاتی را تعیین نمود، زیرا مانند دیگر درمان های بالینی، نیاز به مهارت های بالینی در شناخت تفاوت های فرد، مسائل فرد، و البته ارائه برنامه موسیقیای مناسب توسط موسیقی درمانگر دارد.

     در تجویز موسیقی به طور سنتی، شناخت طبع فرد یا چاکرایی(کانون انرژی) که از نظم خارج شده و حتی طالع فرد در نظر گرفته می شود ولی در روش های جدید، بیشتر از شرح حال بالینی، شناخت رگه های شخصیتی فرد و مشکلات جسمی و روانی اش استفاده می شود.

     برخی از موسیقی ها ممکن است تداعی گر تجربیات و هیجانات خاصی برای فرد باشد و یا برخی زمینه های فرهنگی ارتباطی عمیق داشته باشد ولی صرفنظر از شرطی شدگی ها، موسیقی زبانی بسیار انتزاعی، جهانی و غیر شرطی برای ارتباط بالینی است، چرا که روش هایی که با زبان سروکار دارد-هر کلمه ایی، هر جمله ای و هر متنی- تداعی ها و تأویل های خاص خود را در هر زبان، هر فرهنگ و هر فرد دارد.

 تم درمانی

     نخستین بار افلاطون فیلسوف یونانی در کتاب "جمهور" جایگاه علمی و عملی موسیقی درمانی پرداخت و در سال 1918 اواسیلیوس، تم ها را به چهار گروه تقویتی، محرک، آرام بخش و خواب آور طبقه بندی نمود. در ایران نیز برای نخستین بار، زاده محمدی (1381) بر اساس حالت های روان شناختی و تاثیرات عاطفی، تم های موسیقی را به هفت گروه زیر طبقه بندی کرد:

     آرام بخش، فرح بخش، حزین، هیجانی(هیستریکال)، نیرو بخش، شیدایی و خواب آور.

با یک بازنگری بر طبقه بندی های ذکر شده، با در نظر داشتن اصل روانشناختی و بررسی ساختاری انواع موسیقی، طبقه بندی زیر به عنوان تم های درمانی بنیادین، تعریف می شوند:

1.تم های آرام ساز

2. تم های خلق ساز

3. تم های جسمانی

     بنابراین، تعریف تم درمانی در واقع تجویز موسیقی بر اساس تم و تأثیر احساسی و شناختی موسیقی است.

جایگاه علمی وعملی موسیقی درمانی

     درطبقه بندی های سازمان بهداشت جهانیWHO و انستیتو ملی سلامت آمریکا NIH از درمان های مکمل و جایگزین CAM، موسیقی درمانی به عنوان یکی از روش های هماهنگ سازی ذهن-بدن قرار گرفته است. ویژگی های این گروه از روش های درمانی: کل نگری، درمان فرد- محور(و نه بیماری-محور)، تاکید بر شیوه زندگی، ارتباط و یگانگی با طبیعت و توجه به ابعاد معنایی سلامت است. در پژوهش های علمی بسیاری اثر بخشی موسیقی در درمان اختلالات شناختی-رفتاری مانند اضطراب، افسردگی، بیش فعالی، اوتیسم، ناتوانی یادگیری، اختلالات گفتاری، روان پریشی و عقب ماندگی و نیز مشکلات جسمانی مانند سر دردهای میگرنی و تنشی، درد مزمن، ناراحتی های تنفسی، بیماری های عروقی کرونر قلب، فشار خون بالا، تهوع ناشی از شیمی درمانی و همچنین در تسهیل زایمان و القاء بی حسی و بیهوشی، به اثبات رسیده است. 

  منابع

- زاده محمدی، علی. کاربردهای موسیقی درمانی در روانپزشکی، پزشکی و روانشناسی.

- جوهری فرد،رضا و گودرزی، محمد علی. بررسی اثرات تن آرامی و موسیقی برکاهش اضطراب. مجموعه مقالات همایش سراسری علوم انسانی اراک.

- جعفری، محمد تقی و امام المجتهدین شیخ انصاری، اعظم. تالیف: میرزا خانی، حسین.

- جوهری فرد،رضا. آلبوم موسیقی درمانی.

www.aftab.ir

www.iranhealers.com

www.harmonytalk.com

* کارشناس روانشناسی بالینی